Deprem Sonrası Sigorta Bilinci Gerçekten Arttı mı? Rakamlar Ne Diyor?

Kahramanmaraş depremlerinin olduğu hafta, apartman WhatsApp grubunuz muhtemelen "DASK'ınız var mı, hemen yaptırın" mesajlarıyla doluydu. Birkaç kişi o gün poliçesini yaptırdı, birkaçı "ben zaten yaptırmıştım" diye rahatladı. Peki şimdi, aradan geçen zamanda o poliçelerin kaçı hâlâ yürürlükte? 6 Şubat 2023'te yaşanan Kahramanmaraş depremleri, Türkiye'nin hafızasında derin bir iz bıraktı. Peki bu büyük afetin ardından, deprem sigortası bilinci gerçekten kalıcı bir şekilde arttı mı, yoksa geçici bir hassasiyet mi yaşandı?

Rakamlar: Yarı Dolu mu, Yarı Boş mu?

DASK (Doğal Afet Sigortaları Kurumu) verilerine göre bugün Türkiye genelinde konutların %58'inin zorunlu deprem sigortası var. Bu, kanunen zorunlu olmasına rağmen konutların %42'sinin hâlâ sigortasız olduğu anlamına geliyor — yani her 10 konuttan yaklaşık 4'ü, büyük bir depremde herhangi bir maddi güvenceye sahip değil.

Bölgesel dağılım, bilincin ne kadar "deneyime bağlı" ilerlediğini gösteriyor:

• Marmara Bölgesi: %65 (en yüksek)
• Doğu Anadolu: %64
• Güneydoğu Anadolu: %63
• Ege ve Akdeniz: %59
• İç Anadolu: %51
• Karadeniz: %45 (en düşük)

Bu tablo şunu net bir şekilde ortaya koyuyor: Deprem riskinin sık hissedildiği bölgelerde sigortalılık oranı yükseliyor, riskin "uzak" hissedildiği bölgelerde ise düşük kalıyor. Oysa deprem riski coğrafi bir gerçek — hissedilme sıklığından bağımsız olarak her zaman orada.

Neden Poliçeler Yenilenmiyor?

DASK'ın en çok ihmal edilen yönü, sektör içinde çoğunlukla "yaptırmamak" değil, "yenilememek" olarak tarif ediliyor. Bir yıl poliçe yaptıran birçok kişi, ertesi yıl depremin gündemden düşmesiyle birlikte poliçesini yenilemeyi unutuyor. Bu da bilincin kalıcı bir alışkanlığa değil, geçici bir tepkiye dönüştüğünü gösteriyor.

Bu durum, davranışsal ekonomideki "mevcudiyet yanılgısı"nın (availability bias) klasik bir örneği: risk hafızamızda tazeyken önlem alıyoruz, zaman geçtikçe hem hafıza hem de önlem alma isteği zayıflıyor. Bu yanılgıyı ve benzerlerini Neden Sigortayı Erteliyoruz? yazımızda derinlemesine ele aldık.

Tanıdık bir sahne düşünün: Bir apartman sakini deprem haberlerinin yoğun olduğu bir hafta poliçesini yaptırıyor, bir yıl sonra yenileme SMS'i geldiğinde "şimdilik ötelesem de olur, bir şey çıkmadı zaten" diyerek erteliyor. Ertesi yıl SMS'i hiç hatırlamıyor bile. Oysa evin altındaki fay hattı, geçen sene neredeyse hiç değişmedi — değişen tek şey, o sakinin dikkatinin başka yere kaymış olması.

Kalıcı Bilinç İçin Ne Yapılabilir?

• Poliçenizi bir kez yaptırmakla yetinmeyin, otomatik yenileme sistemine bağlayın. Yenileme tarihini takvime not almak bile önemli bir fark yaratır.
• DASK'ı tek başına yeterli görmeyin. DASK poliçesinin bir üst teminat limiti vardır; evinizin yeniden yapım maliyeti bu limitin üzerindeyse, konut sigortasıyla bu farkı kapatmak mümkün.
• Deprem hissetmediğiniz dönemlerde de riski hatırlayın. Bilinç, depremden hemen sonra değil, sakin dönemlerde alınan kararlarla kalıcı hale gelir.

Türkiye'nin deprem gerçeğiyle yaşadığı bir ülke olduğunu unutmamak, sigorta kararını "eğer" değil "ne zaman" sorusuna çevirmekten geçiyor. Bölgesel farkların ve genel sigortalılık tablosunun tamamını Türkiye'de Sigorta Bilinci Neden Bu Kadar Düşük? yazımızda bulabilirsiniz.

Sonuç

Deprem sonrası hassasiyet gerçek ama kalıcı değil — asıl fark, sakin dönemlerde alınan kararlarla oluşuyor. Deprem sigortanızın güncel olup olmadığından emin değilseniz, birlikte kontrol edelim. WhatsApp hattımızdan yazın.